مقاومت میکروبی در دام‌های مولد غذا تهدیدی رو‌به‌رشد برای سلامت عمومی و ایمنی غذاست، به‌ویژه در غرب آفریقا که مصرف آنتی‌بیوتیک در آن اغلب کنترل نمی‌شود. فراتحلیلی تازه با تکیه بر ۱۰۲ مطالعه نشان می‌دهد که الگوی مصرف آنتی‌بیوتیک در مزارع با الگوی مقاومت گزارش‌شده در پژوهش‌های آزمایشگاهی همین منطقه ارتباط دارد.
روش بررسی
پژوهشگران این مرور نظام‌مند و فراتحلیل را بر پایهٔ پروتکل PRISMA 2020 انجام دادند. هدف، ارزیابی ارتباط میان آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی در نظام‌های دام‌پروری، شامل دام‌های خشکی‌زی و آبزیان، و الگوهای مقاومت میکروبی گزارش‌شده در مطالعات آزمایشگاهی غرب آفریقا بود تا میزان همخوانی مصرف میدانی و داده‌های پایش آزمایشگاهی سنجیده شود. مطالعات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ دربارهٔ مصرف آنتی‌بیوتیک و مقاومت میکروبی در دام‌های مولد غذا وارد شدند و جست‌وجوی منابع در چند پایگاه علمی بین‌المللی و آفریقایی انجام شد. شیوع تجمعی مقاومت با فراتحلیل اثرات تصادفی برآورد شد، ناهمگنی بین مطالعات با I² و آزمون Q کوکران سنجیده شد و سوگیری انتشار با نمودار قیفی و آزمون رگرسیون Egger بررسی شد. ارتباط مصرف و مقاومت نیز با همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن ارزیابی شد.
شیوع مقاومت
در مجموع ۱۰۲ مطالعهٔ واجد شرایط وارد تحلیل شدند. شیوع تجمعی کل مقاومت میکروبی ۴۰ درصد (فاصلهٔ اطمینان ۹۵ درصد: ۳۵ تا ۴۵ درصد) برآورد شد، با ناهمگنی بسیار بالا بین مطالعات (I² برابر ۹۹٫۴ درصد). در گروه‌های دارویی، مقاومت به سولفونامیدها ۷۳ درصد، تتراسایکلین‌ها ۶۹ درصد، پنی‌سیلین ۶۰ درصد و ماکرولیدها ۵۵ درصد بود، اما برای کارباپنم‌ها تنها ۱۰ درصد و برای سایر گروه‌های دارویی پایین گزارش شد.
الگوی مصرف در گونه‌های مختلف
الگوی مصرف آنتی‌بیوتیک به گونهٔ دام بستگی داشت: در گاو و خوک مصرف درمانی غالب بود، در حالی که مصرف پیشگیرانه در طیور و نشخوارکنندگان کوچک بیشتر گزارش شد. در ماهی، مصرف درمانی و پیشگیرانه در سطح تقریباً برابر گزارش شدند. میان الگوی مصرف گزارش‌شده و الگوی مقاومت، ارتباطی اکولوژیک دیده شد (ضریب اسپیرمن ۰٫۴۱؛ مقدار p برابر ۰٫۰۱۳).
جمع‌بندی و محدودیت‌ها
این فراتحلیل ارتباط میان مصرف گزارش‌شدهٔ آنتی‌بیوتیک و الگوی مقاومت در دام‌های غرب آفریقا را نشان می‌دهد و پیوند میان رویه‌های میدانی و یافته‌های آزمایشگاهی را تأیید می‌کند. با این حال ناهمگنی بالای داده‌ها ایجاب می‌کند نتایج با احتیاط تفسیر شوند. نویسندگان بر نیاز فوری به پایش استاندارد و هم‌زمان مصرف و مقاومت برای طراحی راهبردهای کنترلی منطقه‌ای تأکید می‌کنند. برای مقایسه با یافته‌های مشابه می‌توانید به گزارش‌هایی دربارهٔ دوز ناقص آنتی‌بیوتیک و مقاومت ای‌کولای در فیلیپین، مقاومت پایدار به کولیستین در مزارع خوک تایلند و مصرف ضدمیکروب‌ها در مزارع ماهی نیجریه مراجعه کنید.