سندرم هپاتیت-هیدروپریکاردیوم که عامل آن آدنوویروس طیور سروتیپ ۴ (FAdV-4) است، و هپاتیت جسم‌های انکلوزیونی که به سروتیپ‌های 8b و ۱۱ (FAdV-8b و FAdV-11) نسبت داده می‌شود، در چین گسترده شده و زیان اقتصادی چشمگیری به بار آورده‌اند. واکسیناسیون از مؤثرترین راه‌های پیشگیری و کنترل این بیماری‌هاست، اما تاکنون هیچ واکسن زیرواحدی سه‌ظرفیتی علیه FAdV-4، FAdV-8b و FAdV-11 گزارش نشده بود.

برای پر کردن این خلأ، پژوهشگران واکسنی نانوذره‌ای با نام 4-8-11 NPs ساختند. در این واکسن، دمین «دستگیره فیبر» (fiber knob) هر سه ویروس با سامانه مدولار SpyTag/SpyCatcher به‌صورت کووالانسی روی سطح نانوذره‌های خودآرای Mi3 متصل شده است. ایمنی و اثربخشی واکسن با بررسی بیان پروتئین، ویژگی‌های فیزیکی‌شیمیایی و آزمایش‌های ایمنی‌زایی و چالش در موجود زنده ارزیابی شد.

نانوذره‌ها زیست‌سازگاری و پایداری بالایی داشتند و ترجیحاً توسط سلول‌های عرضه‌کننده آنتی‌ژن جذب می‌شدند؛ این امر بلوغ این سلول‌ها و تولید سیتوکین را تقویت کرد. در آزمایش‌های روی موجود زنده، ایمن‌سازی با این واکسن تیتر بالای آنتی‌بادی خنثی‌کننده و IgG اختصاصی هر سروتیپ ایجاد کرد، تکثیر لنفوسیت‌ها را افزایش داد و پاسخ سیتوکینی متعادل Th1/Th2 را برانگیخت. عملکرد واکسن سه‌ظرفیتی از آنتی‌ژن تک‌واحدی متناظر بهتر بود. تصویربرداری زنده نشان داد نانوذره‌ها آنتی‌ژن را مدت بیشتری در محل تزریق نگه می‌دارند و تجمع آن را در طحال افزایش می‌دهند.

در آزمایش چالش، واکسن در برابر هر سه ویروس FAdV-4، FAdV-8b و FAdV-11 محافظت کامل ایجاد کرد و علائم بالینی، ضایعات بافتی و بار ویروسی به‌طور مشخص کاهش یافتند. نویسندگان نتیجه می‌گیرند که این واکسن نانوذره‌ای مبتنی بر Mi3 ایمنی قوی و متقاطع میان سروتیپ‌ها برمی‌انگیزد و راهبردی امیدبخش برای ساخت واکسن‌های چندظرفیتی علیه آدنوویروس طیور است.

در همین مسیر، واکسن‌های زیرواحدی دیگری نیز برای طیور بررسی شده‌اند، از جمله واکسن ذرات شبه‌ویروسی VP2 گامبورو و واکسن چنداپی‌توپی کلی‌باسیلوز که هر دو در جوجه‌ها آزمایش شدند.

چکیده مقاله به گونه و تعداد حیوانات، دوز واکسن و مدت ماندگاری ایمنی اشاره نکرده است؛ بنابراین مقایسه با واکسن‌های تجاری، کارایی در گله‌های پرورشی و پوشش سروتیپ‌های دیگر باید در مطالعات بعدی ارزیابی شود. این یافته‌ها هنوز به معنای آمادگی واکسن برای استفاده میدانی نیستند. تنوع ژنتیکی ویروس‌های طیور، مانند فاصله ژنتیکی رئوویروس‌های طیور ژاپن با سویه‌های واکسن، اهمیت پوشش چندسروتیپی را بیشتر می‌کند.