فارماکوویژیلانس یا پایش ایمنی داروها در دام‌های مولد غذا برای اطمینان از ایمنی فرآورده‌های دامپزشکی و حفاظت از سلامت دام و انسان اهمیت زیادی دارد، اما داده‌های ایمنی پس از عرضهٔ دارو در نشخوارکنندگان کوچک هنوز کم است. پژوهشگرانی از ایتالیا در مطالعه‌ای تازه گزارش‌های عوارض ناخواستهٔ مشکوک دارویی در گوسفند و بز را در پایگاه دادهٔ EudraVigilance دامپزشکی (EVVet) اتحادیهٔ اروپا بررسی کرده‌اند.
داده‌ها و روش
داده‌های عمومی تجمعی این پایگاه که در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ استخراج شده بود، برای هشت مادهٔ مؤثره با گزارش‌دهی غیرپراکنده در نشخوارکنندگان کوچک بررسی شد: شش داروی ضدانگل (موکسیدکتین، ایورمکتین، اپرینومکتین، فنبندازول، تولترازوریل و کلوسانتل)، یک ضدمیکروب (تیلمیکوزین) و یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (ملوکسیکام). موارد بر اساس گونه، منشأ جغرافیایی (داخل یا خارج از منطقهٔ اقتصادی اروپا)، نوع گزارش‌دهنده و گروه واکنش توصیف شدند.
یافته‌های اصلی
در مجموع ۲۰۷۵ مورد شناسایی شد: ۱۷۷۵ مورد (۸۵٫۵ درصد) در گوسفند و ۳۰۰ مورد (۱۴٫۵ درصد) در بز؛ سهم بز نزدیک به سهم آن از جمعیت مشترک گوسفند و بز اتحادیهٔ اروپا در سال ۲۰۲۵ (۱۵٫۶ درصد) بود. داروهای ضدانگل ۸۵٫۳ درصد موارد را تشکیل دادند و لاکتون‌های ماکروسیکلیک به‌تنهایی ۷۳٫۶ درصد موارد را به خود اختصاص دادند. توزیع گونه‌ها میان گروه‌های درمانی متفاوت بود که عمدتاً به سهم بالاتر بز در گزارش‌های ملوکسیکام (۳۴٫۳ درصد) برمی‌گشت. سهم بز در میان مواد مؤثره از ۳٫۴ درصد (کلوسانتل) تا ۴۹٫۳ درصد (اپرینومکتین) متغیر بود و سهم موارد خارج از منطقهٔ اقتصادی اروپا بین ۱۱٫۶ تا ۸۲٫۴ درصد قرار داشت.
دامپزشکان گزارش‌دهندگان اصلی بودند (۸۰٫۴ تا ۸۷٫۷ درصد موارد) و اختلالات سیستمیک برای همهٔ مواد مؤثره شایع‌ترین گروه واکنش بود. برای آشنایی با بیماری‌هایی که این دام‌ها را تهدید می‌کنند می‌توانید گزارش کاندیدهای واکسن زنده لنفادنیت کازئوز در بز و گوسفند را بخوانید.
محدودیت‌ها و جمع‌بندی
نویسندگان تأکید می‌کنند که به دلیل در دسترس نبودن داده‌های مربوط به میزان مصرف دارو، تاریخ گزارش‌ها و اطلاعات تک‌تک دام‌ها، این یافته‌ها تنها الگوی گزارش‌دهی را توصیف می‌کنند و دربارهٔ بروز، خطر یا کم‌گزارش‌دهی نتیجه‌ای نمی‌توان گرفت. به باور آن‌ها این نتایج فرضیه‌هایی برای مطالعات آینده فراهم می‌کند که گزارش‌های خودجوش را با داده‌های مصرف دارو به تفکیک گونه ترکیب کنند. در همین زمینه، گزارش اولویت‌های تازهٔ فارماکوویژیلانس دامپزشکی در روسیه نیز خواندنی است.