شرکت ReadyRESCUE در نمایشگاه دامپزشکی نیویورک ۲۰۲۶ یک محصول کربن فعال برای سگها و گربههایی که مادهٔ سمی بلعیدهاند معرفی کرد که به گفتهٔ سازنده، نسخهای تمیزتر و فشردهتر از زغال فعال معمول است. مؤسس و مدیرعامل شرکت در گفتوگو با dvm360 گفت این محصول حجم کمتری از زغال سنتی دارد و برخلاف آن، روی دست کارکنان و بدن حیوان پخش نمیشود.
ادعاهای سازنده
به گفتهٔ شرکت، ماندگاری این محصول پنج سال در برابر دو سال برای زغال فعال سنتی است و قیمت آن تقریباً برابر است. وبسایت شرکت محصول را متشکل از کرههای کربنی سنتتیک معرفی میکند که از پودر زغال متراکمتر و یکنواختترند و فاقد سوربیتولاند؛ مادهای که در برخی فرآوردههای زغال فعال به دلیل اثر مسهلی ممکن است به کمآبی و افزایش سدیم خون منجر شود. محصول در ویالهای ۳۰ گرمی و با دوز بر اساس وزن بدن عرضه میشود و هم به کلینیکهای دامپزشکی و هم مستقیماً به صاحبان حیوانات فروخته میشود تا در خانه بهعنوان پلی تا رسیدن به مراقبت دامپزشکی مصرف شود. شرکت همچنین اعلام کرده که محصول در دستهٔ تجهیزات (device) طبقهبندی شده و به گفتهٔ خود شرکت، FDA آن را بهطور رسمی تنظیم مقررات نمیکند؛ این به معنای تأیید دارویی FDA نیست.
شواهد مستقلتر: مطالعهٔ آزمایشگاهی دانشگاه جورجیا
مطالعهای که در فوریهٔ ۲۰۲۶ در مجلهٔ Frontiers in Veterinary Science منتشر شد، ظرفیت جذب این محصول را با پودر زغال فعال و فرآوردهٔ رایج بیمارستانی Toxiban در شرایط آزمایشگاهی مقایسه کرد. پژوهشگران دانشگاه جورجیا محلولهایی با pH اسیدی و خنثی را در دمای ۳۸ درجه با سمومی مانند ناپروکسن، ایورمکتین، برومتالین، زایلیتول، اتیلن گلیکول، THC، شکلات تلخ، روکفورتین و تارتاریک اسید آزمودند. هر سه فرآورده غلظت بیشتر سموم را طی چهار ساعت کاهش دادند و سرعت کاهش بهطور کلی مشابه بود، اما پودر زغال و Toxiban برای برخی سموم کاهش سریعتری نشان دادند و در محیط خنثی، Toxiban غلظت THC را سریعتر از ReadyRESCUE کاهش داد. نتایج برای تارتاریک اسید، برومتالین، اتیلن گلیکول و زایلیتول متغیر بود.
چند نکته در تفسیر این شواهد مهم است: مطالعه کاملاً آزمایشگاهی بوده و نتایج بالینی در حیوان را نشان نمیدهد؛ محصول آزمایشی را شرکت سازنده تأمین کرده بود؛ و مقاله محصول را «زغال فعال متصل به رزین» توصیف میکند. یکی از مشاوران دامپزشکی محصول نیز از نویسندگان همین مطالعه است.
محدودیتها و هشدارها
به اعلام خود شرکت، این محصول برای همهٔ سموم مؤثر نیست و الکلها، فلزات سنگین، زایلیتول، اتیلن گلیکول و مواد خورنده را ضعیف جذب میکند. همچنین نباید به حیوان بیهوش یا دارای انسداد گوارشی یا راه هوایی در معرض خطر داده شود. تصمیم دربارهٔ استفاده از هر نوع زغال فعال باید با مشورت دامپزشک یا مرکز مسمومیت گرفته شود و جایگزین درمان تخصصی نیست؛ گزینههای درمانی دیگر مسمومیت، مانند امولسیون لیپیدی وریدی در مسمومیت حیوانات، نیز بخشی از این مجموعهاند. وضعیت عرضه یا ثبت این محصول در ایران مشخص نیست. پیشگیری از دسترسی حیوانات خانگی به مواد خطرناک، در کنار آموزش صاحبان، که در راهنماهای سلامت واحد AAHA هم بر آن تأکید میشود، همچنان مؤثرترین راهبرد است.