شرکت Jordan Bio-Industries Center (JOVAC) با پشتیبانی پروژهٔ VITAL ائتلاف جهانی داروهای دامپزشکی دام (GALVmed)، واکسن ترکیبی تک‌دوز JOVAC-Combo را علیه پلوروپنومونی واگیر بز (CCPP)، آبله گوسفند و بز (SGP) و طاعون نشخوارکنندگان کوچک (PPR) در کنیا عرضه کرده است. این فرآورده به‌عنوان نخستین واکسن تک‌ضربه برای این سه بیماری معرفی شده و از جزء زندهٔ CCPP و پایدارکنندهٔ نوین بهره می‌برد. عرضهٔ کنیا در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ اعلام شده است.

یافته‌های میدانی در سومالی

مقاله‌ای در مجلهٔ Viruses (۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶) ایمنی و ایمنی‌زایی JOVAC-Combo را در ۱۲۰ بز سرو‌منفی ۴ تا ۹ماهه در سه روستای سومالی بررسی کرد: ۹۰ رأس واکسینه و ۳۰ رأس شاهد. نویسندگان عارضهٔ جانبی قابل‌تشخیصی گزارش نکردند؛ پاسخ هومورال از روز ۱۴ آغاز شد و در روز ۳۰ آنتی‌بادی علیه هر سه پاتوژن بالا بود و تا روز ۹۰ بالا ماند. برای PPR سروپوزیتیویته از روز ۱۴ به ۱۰۰ درصد رسید؛ برای SGP از حدود ۶۳ درصد در روز ۱۴ به ۱۰۰ درصد از روز ۳۰؛ و برای CCPP حدود ۵۷ درصد در روز ۱۴، ۹۷ درصد در روز ۳۰ و حدود ۹۰ درصد در روز ۹۰.

آنچه هنوز ثابت نشده است

نویسندگان صریحاً می‌نویسند که ماندگاری ایمنی فراتر از ۹۰ روز و تبدیل پاسخ سرمی به حفاظت در برابر بیماری بالینی هنوز باید اثبات شود. مطالعه چالش ویروس یا مایکوپلاسما یا دادهٔ بروز بیماری در طغیان طبیعی نداشت و برای سنجش کارایی حفاظتی طراحی نشده بود. بنابراین نمی‌توان از سروکانورژن، محافظت بالینی را نتیجه گرفت. وضعیت ثبت یا واردات این واکسن در ایران نیز در این گزارش بررسی نشده است.

منطق واکسن ترکیبی برای دامدار کوچک کاهش دفعات دستکاری، هزینه و پیچیدگی زنجیرهٔ سرد است؛ موضوعی که در کنار پایش بیماری‌های ناقل‌زاد و برنامه‌های واکسیناسیون دام سبک، مانند آنچه در گزارش‌های تیلریوز گاوی و محوریت واکسیناسیون و مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک دام دیده می‌شود، بخشی از مدیریت سلامت گله است. گسترش جغرافیایی بیماری‌های ناقل‌زاد نیز در گزارش بیماری EHE در اروپا برای مدیران فنی اهمیت دارد.

منبع: خبر عرضهٔ GALVmed در کنیا — صفحهٔ خبر GALVmed؛ مطالعهٔ میدانی Viruses ۲۰۲۶ — PubMed (PMID 42797845) و متن کامل MDPI (حفاظت بالینی هنوز اثبات نشده است).

اعتبار تصویر: سه بز بوئر در مرتع — Pexels، عکس ۲۹۴۰۵۴۲۹ (عکاس Michał Robak؛ مجوز رایگان Pexels).