واکسیناسیون خوراکی برای ایمن‌سازی انبوه در آبزی‌پروری روشی عملی است، اما اثربخشی آن اغلب به‌دلیل ناپایداری آنتی‌ژن و جذب ناکارآمد پس از مصرف از راه گوارش محدود می‌ماند. پژوهشی در ماهی تیلاپیای نیل (Oreochromis niloticus) سه سامانهٔ حامل را برای واکسن غیرفعال‌شده با فرمالین استرپتوکوکوس آگالاکتیه مقایسه کرد: لیپوزوم، ذرات کیتوزان و لیپوزوم پوشش‌دار با کیتوزان.
پژوهشگران ۳۱۵ ماهی را به‌صورت تصادفی در هفت گروه قرار دادند: جیرهٔ شاهد بدون واکسن، باکترین (واکسن باکتری کشته‌شده) بدون کپسوله‌سازی، حامل‌های خالی، و فرمول‌های لیپوزومی، کیتوزانی و لیپوزومی پوشش‌دار با کیتوزان حاوی آنتی‌ژن. ماهی‌ها ۱۰ روز واکسیناسیون خوراکی اولیه گرفتند و پس از فاصلهٔ ۲۰ روزه، ۱۰ روز یادآور دریافت کردند. فرمول‌ها از نظر اندازهٔ ذره، چندپاشیدگی، پتانسیل زتا، ریخت‌شناسی و بازده کپسوله‌سازی پروتئین بررسی شدند.
عملکرد واکسن با شاخص‌های رشد، وضعیت آنتی‌اکسیدانی سرم، IgM اختصاصی استرپتوکوکوس آگالاکتیه، بیان ژن‌های IgM، TLR-2 و IL-1β، بافت‌شناسی و بقا پس از چالش تجربی سنجیده شد.
لیپوزوم پوشش‌دار با کیتوزان بیشترین بازده کپسوله‌سازی پروتئین (۴۴٫۲۲ ± ۴٫۴۵ درصد) و پتانسیل زتای مثبت (۱۱٫۲۳ ± ۰٫۱۴ میلی‌ولت) داشت. این فرمول با قوی‌ترین پاسخ IgM اختصاصی سرم، بالاترین ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل (TAC) و گلوتاتیون (GSH) و کمترین تلفات تجمعی پس از چالش داخل صفاقی همراه بود، در حالی که پاسخ ژن‌های ایمنی به نوع فرمول و ژن هدف بستگی داشت.
در این گروه، تلفات تجمعی ۱۸ درصد و بقای نسبی (RPS) ۷۶٫۹ درصد بود؛ در گروه شاهد تلفات ۷۸ درصد بود. نمرهٔ ضایعه‌های مغز، چشم و طحال هم به‌طور محسوسی کمتر شد.
پژوهشگران یادآوری می‌کنند چون بازده کپسوله‌سازی میان فرمول‌ها تفاوت زیادی داشت، سهم ویژگی‌های حامل و دوز مؤثر آنتی‌ژن متصل به ذره را نمی‌توان کاملاً از هم جدا کرد. در مجموع فرمول لیپوزومی پوشش‌دار با کیتوزان در شرایط آزمایش عملکرد مطلوبی داشت. با این حال، ایمنی مخاطی روده، پایداری و رهایش در دستگاه گوارش و جذب ذرات در روده مستقیم ارزیابی نشدند و به بررسی سازوکاری جداگانه نیاز دارند.
واکسن‌های خوراکی آبزیان و حامل‌های نانوذره‌ای در دارواک هم پیگیری شده‌اند؛ مانند واکسن تخفیف‌حدت ویروس گربه‌ماهی با بقای ۹۶ درصدی، تقویت واکسن خوراکی نانوذره‌ای سالمونلا با پروبیوتیک لاکتوباسیلوس در جوجه‌ها و واکسن خوراکی ETEC خوکچه‌ها بر پایهٔ لاکتوباسیل.