شرکت PRN Pharmacal در نمایشگاه دامپزشکی نیویورک ۲۰۲۶ قرص هفتگی Felycin-CA1 (قرصهای تأخیریرهش سیرولیموس) را برای گربههای مبتلا به کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) بدون علامت معرفی کرد. این دارو در مارس ۲۰۲۵ بهعنوان نخستین داروی دارای مجوز مشروط FDA برای گربههای مبتلا به HCM، برای مدیریت هیپرتروفی بطنی در گربههای دارای HCM تحتبالینی تأیید شد و از ژوئن ۲۰۲۵ فقط با نسخه در آمریکا عرضه شده است.
بیماری و جمعیت هدف
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک به معنای ضخیمشدن عضلهٔ قلب است و به گزارشهای منتشرشده، حدود یک گربه از هر هفت گربهٔ خانگی و حدود یک گربه از هر سه گربهٔ بالای ۹ سال را درگیر میکند؛ برخی گربهها سالها هیچ نشانهای ندارند. نمایندهٔ شرکت در نمایشگاه گفت هدف، گربههای مبتلا به HCM تحتبالینی در مراحل B1 و B2، بهویژه گربههای پرخطر مانند برخی نژادهای خالص و نرهای مسنتر است و یافتن این بیماران به آزمایش خون بیشتر، از جمله سنجش NT-proBNP، نیاز دارد. این دیدگاه شرکت است و ارزیابی بیمار همچنان به معاینهٔ قلبی و اکوکاردیوگرافی دامپزشک بستگی دارد.
شواهد بالینی پشت مجوز مشروط
مجوز مشروط بر پایهٔ کارآزمایی RAPACAT صادر شد که نتایج آن در سال ۲۰۲۳ در مجلهٔ انجمن دامپزشکی آمریکا منتشر شده است. در این مطالعهٔ تصادفی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما، ۴۳ گربهٔ صاحبدار مبتلا به HCM تحتبالینی و غیرانسدادی به مدت شش ماه هفتهای یک بار دوز کم یا زیاد راپامایسین تأخیریرهش (نام دیگر سیرولیموس) یا دارونما دریافت کردند. در روز ۱۸۰، حداکثر ضخامت دیوارهٔ بطن چپ در گروه دوز کم بهطور معناداری کمتر از گروه دارونما بود و دارو بدون تفاوت معنادار در عوارض جانبی میان گروهها تحمل شد. پژوهشگران خود تأکید کردهاند که مطالعات بیشتری برای تأیید این نتایج لازم است. دوز کم این مطالعه، یعنی ۰٫۳ میلیگرم بر کیلوگرم، دوز هدف تأییدشده برای این فرآورده است.
مجوز مشروط یعنی چه؟
FDA مجوز مشروط را برای داروهایی صادر میکند که بیماری جدی را هدف میگیرند یا نیاز درمانی برآوردهنشدهای را پوشش میدهند و اثبات کامل اثربخشی آنها به مطالعهای بسیار دشوار نیاز دارد. به گفتهٔ این نهاد، تشخیص HCM تحتبالینی به ابزارهای پیشرفته نیاز دارد و همین ثبتنام تعداد کافی گربه را دشوار میکند. برای تأیید کامل، کارآزمایی بزرگتری به نام HALT در مراکز مختلف آمریکا در حال اجراست که گربههای مرحلهٔ B1 یا B2 با NT-proBNP بالا را طی ۱۲ ماه مصرف هفتگی پیگیری میکند. شرکت توسعهدهنده (TriviumVet) این مطالعه را تکمیلشده از نظر ثبتنام معرفی کرده و پیشتر هدف خود را ثبتنام ۳۰۰ گربه و پایان مطالعه تا سال ۲۰۲۸ اعلام کرده بود.
نکات ایمنی
سیرولیموس در انسان با دوزهای بالاتر برای پیشگیری از رد پیوند استفاده میشود. FDA در اطلاعیهٔ تأیید اعلام کرده است که انتظار نمیرود این دارو در دوز مصرفی گربه سیستم ایمنی را سرکوب کند، اما گربهها باید پیش از شروع درمان از نظر بیماری کبدی بررسی شوند و دارو نباید در گربههای دارای بیماری کبدی یا دیابت شیرین از پیش موجود مصرف شود؛ موضوعی که با توجه به اهمیت مدیریت دیابت گربه در راهنمای AAHA در انتخاب بیمار اهمیت دارد. این فرآورده در حال حاضر در آمریکا عرضه میشود و وضعیت ثبت آن در ایران مشخص نیست. گزارشهای دیگر داروهای نوین گربه، مانند مولیدوستات برای کمخونی گربه، نیز روند روبهرشد درمانهای اختصاصی این گونه را نشان میدهد.