مجلهٔ «Acta Veterinaria Scandinavica» در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ شمارهٔ ۵۰ از دورهٔ ۶۸ را با عنوان «اثرات مسکن و عوارض بالینی پاراستامول و ملوکسیکام در سگ‌های ماده پس از برداشت انتخابی تخمدان یا برداشت تخمدان و رحم؛ کارآزمایی بالینی تصادفی» منتشر کرده است. مشخصات کتابشناختی از رکورد PubMed به شناسهٔ ۴۳۰۱۰۰۱۱ و DOI 10.1186/s13028-026-00892-3 به‌دست آمده است. متن کامل مقاله با شناسهٔ PMC13753368 به‌صورت دسترسی آزاد در دسترس است و منبع این نوشته متن کامل است، نه فقط چکیده. نویسندگان Kati Salla، Vuokko Pekkola، Ira Kallio-Kujala، Jaan Lepajoe و Daniela Casoni هستند؛ نویسندهٔ مسئول Kati Salla از دانشکدهٔ دامپزشکی دانشگاه هلسینکی است و Daniela Casoni همچنین به دانشگاه برن وابسته است. مقاله در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ دریافت و در ۳۰ اکتبر پذیرفته شده و تاریخ انتشار الکترونیکی آن ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ است.

طرح کارآزمایی

این مطالعه کارآزمایی بالینی آینده‌نگر، تصادفی، کور و کنترل‌شده روی ۳۰ سگ مادهٔ سالم (در هر گروه ۱۵ قلاده) بود که برای برداشت انتخابی تخمدان یا برداشت تخمدان و رحم به بیمارستان آموزشی دامپزشکی دانشگاه هلسینکی مراجعه کرده بودند. تأییدیه از هیئت آزمایش حیوانی فنلاند (ESAVI/8506/2020) و آژانس دارویی فنلاند گرفته شد و رضایت کتبی صاحبان اخذ گردید. در پایان جراحی، ملوکسیکام با دوز ۰٫۲ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم (گروه M) یا پاراستامول با دوز ۱۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم (گروه P) به‌صورت وریدی تزریق شد. درد در ساعات ۱ تا ۶ پس از تجویز با فرم کوتاه مقیاس ترکیبی گلاسکو (GCPS-SF) ارزیابی شد و در صورت امتیاز ۶ از ۲۴ یا بالاتر، متادون وریدی ۰٫۲ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم به‌عنوان مسکن نجات داده شد. آستانهٔ درد مکانیکی و حساسیت به رشته‌های فون فری نیز در ساعات ۲، ۴ و ۶ سنجیده شد. پس از ترخیص، ملوکسیکام خوراکی ۰٫۱ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم یک‌بار در روز یا پاراستامول خوراکی ۱۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم سه‌بار در روز، به مدت پنج روز تجویز شد.

نتایج بیمارستانی و خانگی

در شش ساعت بستری، جمعاً ۱۵ سگ به مسکن نجات نیاز داشتند و اختلاف بین گروه‌ها معنادار نبود (p = ۰٫۳۵۸). نرخ موفقیت بی‌دردی (بدون نیاز به مسکن نجات) در گروه ملوکسیکام ۶۰ درصد (۹ از ۱۵) و در گروه پاراستامول ۴۰ درصد (۶ از ۱۵) بود. حد پایین فاصلهٔ اطمینان ۹۵ درصد اختلاف نرخ موفقیت در چکیده منفی ۵۵ درصد گزارش شده و از حاشیهٔ غیرپست‌تری منفی ۳۳ درصد پایین‌تر بوده است؛ بنابراین غیرپست‌تر بودن پاراستامول نسبت به ملوکسیکام تأیید نشد. حساسیت مکانیکی پس از جراحی در هر دو گروه افزایش یافت. با احتساب دورهٔ خانگی، ۱۳ از ۱۵ سگ گروه پاراستامول و ۸ از ۱۵ سگ گروه ملوکسیکام در بیمارستان یا در خانه به مسکن نجات نیاز داشتند (p = ۰٫۰۵۴) و نرخ موفقیت کلی به‌ترتیب ۱۳ درصد و ۴۷ درصد بود. عوارض گوارشی خفیف و خودمحدودشونده در هر دو گروه دیده شد؛ هیچ سگی به‌خاطر این عوارض دوباره بستری نشد و اختلاف معناداری در احتمال بروز علائم بالینی میان دو گروه گزارش نشد.

نویسندگان نتیجه‌گیری کرده‌اند که سگ‌های دریافت‌کنندهٔ پاراستامول بیش از گروه ملوکسیکام به مسکن نجات نیاز داشتند و نرخ موفقیت هر دو دارو کمتر از انتظار بوده است. ارزیابی مکرر درد در بیمارستان و در خانه برای تأمین بی‌دردی کارآمد ضروری دانسته شده و مطالعات آینده برای اعتبارسنجی روش‌های ارزیابی درد خارج از بیمارستان توصیه شده است. در محدودیت‌های متن کامل آمده است که نرخ موفقیت کمتر از فرض محاسبهٔ حجم نمونه بود و توان آماری کاهش یافت؛ دوز توصیه‌شدهٔ ملوکسیکام با دوزی از پاراستامول که از نظر بالینی ایمن دانسته شده مقایسه شد و همسان‌بودن توان دارویی این دو دوز مشخص نیست؛ صاحبان به‌دلیل تفاوت فاصلهٔ تجویز نسبت به درمان کور نبودند؛ و میانگین وزن بدن در گروه پاراستامول بالاتر بود (۱۸٫۹ در برابر ۱۰٫۶ کیلوگرم، p = ۰٫۰۴۹). این مقاله توصیهٔ دارویی برای مصرف در ایران نیست. زمینهٔ مدیریت درد و مراقبت پیرامون جراحی در حیوانات همراه، از جمله کتامین مخاطی: محدودیت در درد استئوآرتریت سگ، پره‌گابالین: اثر محدود بر درد استئوآرتریت سگ‌های کار و عفونت جراحی ماستکتومی: مقاومت چنددارویی سگ و گربه در دارواک آمده است.

تحلیل کوتاه

غیرپست‌تر بودن پاراستامول نسبت به ملوکسیکام تأیید نشد و هر دو دارو بیش از انتظار به مسکن کمکی نیاز داشتند. این کارآزمایی کوچک، با تفاوت وزن میان گروه‌ها و بدون اطمینان از همسان‌بودن دوزها، جایگزینی کامل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی با پاراستامول را پشتیبانی نمی‌کند. ارزیابی مکرر درد پس از ترخیص از خودِ یافته‌ها مهم‌تر از ترجیح یک دارو است. نتایج به سگ‌های مادهٔ سالم پس از جراحی انتخابی محدود است و به بیماران با بیماری گوارشی یا کلیوی تعمیم داده نشده است. این نوشته دستور مصرف یا تغییر پروتکل بی‌دردی در ایران نیست.